Historia od XIX wieku

W połowie XIX w. pełniej rozwinął się na ziemiach Bułgarii ruch rewolucyjny, podejmując różne formy walki z okupantem. Jego przywódcami byli m.in.: Georgi Sawa Rakowski (1821 - 67), rewolucjonista, poeta, organizator powstańczych oddziałów; Wasił Lewski właściwie W. Iwanow (1837-73), wybitny rewolucjonista, współorganizator partyzanckich oddziałów, inicjator Bułgarskiego Rewolucyjnego Komitetu Centralnego (lata 70-te XIX-ego w.), przygotowujące w Bułgarii walkę zbrojną z Turkami; Luben Karawełow (1835-79), działacz polityczny, pisarz, publicysta, współzałożyciel BRKC; Christo Botew (1848-76) — płomienny poeta, działacz rewolucyjny, redaktor pisma „Zname" — organu BRKC, uczestnik powstania kwietniowego 1876 r. Powstanie to wybuchło w wielu regionach kraju. Okupanci zdławili je jednak w sposób bestialski. Bezwzględne represje wobec Bułgarów stały się m.in. bezpośrednim powodem wybuchu wojny rosyjsko-tureckiej (1877-8), która przyniosła Bułgarii wyzwolenie. W wojnie tej, w szeregach armii carskiej walczyło także wiele tysięcy Polaków. W San Stefano (marzec 1878 r.) podpisano traktat pokojowy, a na kongresie berlińskim (lipiec 1878 r.) zdecydowano o utworzeniu Księstwa Bułgarskiego obejmującego ziemie między Dunajem a Starą Płaniną i okręg sofijski. Z Południowej Bułgarii utworzono autonomiczną Wschodnią Rumelię, zależną od Turcji. W 1885 r. w wyniku powstania Wschodnią Rumeilę przyłączono do Księstwa Bułgarskiego. Pokój w Bukareszcie (1886 r.) usankcjonował zjednoczenie północnej i południowej Bułgarii.
W 1891 r. z inicjatywy Dimitra Błagojewa (1856-1924) założona została Bułgarska Partia Socjaldemokratyczna, od 1894 r. Bułgarska Robotnicza Partia Socjaldemokratyczna. Partia ta usunęła w 1903 r. ze swych szeregów elementy oportunistyczne, od 1919 r. działa jako Bułgarska Partia Komunistyczna. W 1900 r. powstaje wpływowy Bułgarski Ludowy Związek Chłopski, którego czołowym przywódcą był Aleksander Stambolijski (1879-1923).
Znaczne ofiary w ludziach poniosła Bułgaria w obu wojnach: bałkańskiej (1912), i międzysojuszniczej (1913). W wyniku traktatu pokojowego, podpisanego w 1913 r. w Bukareszcie, południowa Dobrudża przypadła Rumunii, znaczny obszar Macedonii przydzielono Serbii i Grecji.
W I i II wojnie światowej Bułgaria wystąpiła po stronie Niemiec. Wojska bułgarskie nie brały jednak udziału w walkach na froncie wschodnim przeciwko ZSRR wobec wyraźnie prorosyjskiej postawy społeczeństwa.
W roku 1920, w wyniku wyborów parlamentarnych, powstaje rząd chłopski z przywódcą Aleksandrem Stambolijskim. Faszystowski zamach stanu 9.VI.1923 r. przynosi zmianę rządów. We wrześniu tego roku Bułgarska Partia Komunistyczna przy współudziale wielu członków Związku Chłopskiego organizuje pierwsze na świecie ludowe powstanie antyfaszystowskie, zgniecione przez monarchię. Zginęło 20 tys. ludzi. Przywódcami powstania byli m.in. Wasił Kołarow (1877-1950), wybitny działacz bułgarskiego ruchu robotniczego, w latach 1922-23 sekretarz generalny Międzynarodówki Komunistycznej; w okresie II wojny światowej jeden z przywódców bułgarskiego antyfaszystowskiego ruchu oporu, przewodniczący Zgromadzenia Ludowego (1945-47), w latach 1949-50 premier Republiki, oraz Georgi Dimitrow (1882-1949), przywódca bułgarskiego i wybitny działacz międzynarodowego ruchu robotniczego, bohater lipskiego procesu o podpalenie Reichstagu, w latach 1935-43 sekretarz generalny Komitetu Wykonawczego Międzynarodówki Komunistycznej, czołowy organizator Frontu Patriotycznego i ruchu oporu w okresie II wojny światowej. Wspólna walka z faszyzmem ściśle łączy Polaków z Bułgarami. Brygada im. G. Dimitrowa walcząca w Hiszpanii składała się z ochotników z obu krajów.
W 1941 roku car-dyktator Borys III (1894-1943) wyraża zgodę na wkroczenie hitlerowskiej armii. Rozwija się na dużą skalę kierowany przez Bułgarską Partię Robotniczą ruch oporu. 22.VI.1941 r. KC tej partii wydał odezwę do narodu o podjęcie walki z okupantem i rodzimym reżimem faszystowskim. Oddziały zbrojne partyzantów liczyły ponad 30 000 osób, dalsze ponad 200 tys. z nimi współpracowało.
W dniu 5.IX.1944 r. ZSRR wypowiedział wojnę proniemieckiemu rządowi Bułgarii. Z 8 na 9 września w wielu regionach kraju wybucha powstanie. W tym samym dniu wkracza do Bułgarii Armia Radziecka. Bułgaria odzyskuje wolność. Utworzona Bułgarska Armia Ludowa uczestniczyła już od połowy września w walkach wyzwoleńczych w Jugosławii, później na terenie południowo-zachodnich Węgier. Jednostki BAL dotarły pod Klagenfurt w Austrii.
8.IX.1946 r. proklamowany zostaje ustrój republikański. 10.II.1947 r. Bułgaria podpisuje traktat pokojowy z koalicją antyhitlerowską. Nowa konstytucja Ludowej Republiki Bułgarii przyjęta została 4.XII.1947 r. Od 1955 r. Bułgaria jest członkiem Organizacji Narodów Zjednoczonych, od 1949 r. członkiem RWPG, a od 1955 r. — Układu Warszawskiego. W 1948 r. z połączenia Bułgarskiej Partii Robotniczej z Bułgarską Robotniczą Partią Socjaldemokratyczną powstaje Bułgarska Partia Komunistyczna. Rozpoczyna się dynamiczny, wszechstronny rozwój kraju, rośnie jego ranga w świecie. Ambitne zadania dla rozwiniętego społeczeństwa socjalistycznego zawarte zostały w programie uchwalonym przez X Zjazd Bułgarskiej Partii Komunistycznej w kwietniu 1971 r. W tym samym roku uchwalona została także nowa konstytucja LRB.
W kwietniu 1976 r. naród bułgarski obchodził setną rocznicę bohaterskiego zrywu powstańczego (kwiecień 1876 r.), w latach 1977-­78 odbędą się obchody stulecia wyzwolenia Bułgarii spod tureckiego jarzma przez wojska rosyjskie.

Tagi: Obóz Bułgaria, Bułgaria wczasy, Noclegi Bułgaria

Nasi Partnerzy

Galeria